Proces tot nu toe

Het programma ERTMS bevindt zich momenteel in de planuitwerkingsfase. Hierin worden de projectbeslissingen voorbereid. Voorafgaand aan de verkenningsfase heeft veel onderzoek plaatsgevonden. Tijdens de verkenningsfase werd er al samengewerkt tussen het Ministerie van Infrastructuur en Milieu, NS en ProRail. Hieruit kwam de Voorkeursbeslissing om ERTMS in te voeren op de verplichte en drukste trajecten in Nederland.

Principebesluit tot invoering ERTMS

De Tijdelijke commissie Onderhoud en Innovatie Spoor (commissie Kuiken), de Tweede Kamer, het kabinet en de spoorsector zijn ervan overtuigd dat ERTMS kansen biedt voor de toekomst. In juni 2012 heeft het kabinet het principebesluit tot invoering van ERTMS genomen. In het daaropvolgende Regeerakkoord ‘Bruggen slaan’ van 29 oktober 2012 is opgenomen dat Nederland ERTMS vanaf 2016 gefaseerd invoert met gebruikmaking van bestaande budgetten. Met de Railmap ERTMS versie 1.0 van februari 2013 heeft het ministerie van Infrastructuur en Milieu de Startbeslissing voor de Verkenningsfase ERTMS genomen.

De verkenningsfase

De presentatie van de resultaten van het eerste deel van de onderzoeken van de Verkenningsfase in de Railmap ERTMS versie 2.0 maakte duidelijk dat ERTMS bij zorgvuldige invoering bijdraagt aan de doelen uit de Lange Termijn Spooragenda (LTSA). Om de gewenste systeemsprong te bereiken is volgens Railmap 2.0 tenminste ERTMS Level 2 nodig. ERTMS vormt daarmee een belangrijke schakel bij het behalen van de ambitie van de LTSA: kwaliteitsverhoging van het spoor als vervoermiddel, zodat reizigers en verladers het spoor steeds meer als een aantrekkelijke vervoersoptie zien. Ook is in de Railmap 2.0 het trechteringsproces gepresenteerd waarmee drie kansrijke scenario’s/eindbeelden zijn geformuleerd. Deze kansrijke scenario’s zijn verder onderzocht ten opzichte van het nulscenario. De resultaten van deze onderzoeken staan in Railmap ERTMS versie 3.0. Dit heeft geresulteerd in de Voorkeursbeslissing van het kabinet.

De onderzoeken naar de drie kansrijke scenario’s bevatten onder meer analyses op het gebied van veiligheid, capaciteit, reistijdeffecten en betrouwbaarheid. Daarnaast heeft het ministerie van Infrastructuur en Milieu voor de eindbeelden en migratiepaden ook kostenramingen en risicoanalyses opgesteld. De effecten en kosten zijn vertaald in een maatschappelijke kosten- en batenanalyse (MKBA). De conclusie was dat ERTMS op alle genoemde doelen beter scoort dan ATB en dat dit verbetert naarmate de uitrol van ERTMS in de infrastructuur toeneemt.

In de periode tot de Voorkeursbeslissing zijn veel gesprekken gevoerd met stakeholders (onder andere personen- en goederenvervoerders, consumentenorganisaties, decentrale overheden en vakbonden) en marktpartijen (leveranciers, ingenieursbureau en aannemers). Daarnaast is er veel contact met andere landen om van hun ervaringen met ERTMS te leren. E.e.a. is terug te vinden in de Railmap’s.

Voorkeursbeslissing en planuitwerkingsfase

Met de Voorkeursbeslissing in april 2014 heeft het kabinet besloten om ERTMS uit te rollen in al het materieel, op de in EU-verband afgesproken trajecten, OV-SAAL (al eerder besloten) en vervolgens zoveel mogelijk van de PHS-corridors (Programma Hoogfrequent Spoorvervoer). De Voorkeursbeslissing is in juni 2014 door de Tweede Kamer behandeld. Vervolgens is de planuitwerkingsfase gestart. Deze begon met een kwartiersmakersfase. In de planuitwerkingsfase zal de komende periode stap-voor-stap met go/no-go-momenten worden toegewerkt naar de definitieve projectbeslissingen. De planuitwerkingsfase loopt tot eind 2016. Als de projectbeslissingen genomen zijn, kan de aanbesteding starten. Hiermee zijn we aangekomen in de realisatiefase.